<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 skin-theme-clientpref-day vector-sticky-header-enabled" lang="de" dir="ltr"><head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Marcus Pomponius</title>
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
<link rel="canonical" href="https://de.wikipedia.org/wiki/Marcus_Pomponius"> <link href="./_mw_/ext.cite.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
<link href="./_mw_/ext.gadget.citeRef.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.defaultPlainlinks.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonHide.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonLayout.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonStyle.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiDarkmode.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiResponsive.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.specialSearch.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
</head>
<body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Marcus_Pomponius rootpage-Marcus_Pomponius skin-vector-2022 action-view">
<div class="mw-page-container">
<div class="mw-page-container-inner">
<div class="mw-content-container">
<main id="content" class="mw-body">
<header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><span class="mw-page-title-main">Marcus Pomponius</span></h1>
</header>
<a id="top"></a>
<div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
<div id="contentSub">
<div id="mw-content-subtitle"></div>
</div>
<div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="de" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="de" dir="ltr"><p><b>Marcus Pomponius</b> (* <a href="2._Jahrhundert_v._Chr." title="2. Jahrhundert v. Chr.">2. Jahrhundert v. Chr.</a>; † <a href="121_v._Chr." title="121 v. Chr.">121 v. Chr.</a> in <a href="Rom" title="Rom">Rom</a>) war ein Mitglied des <a href="Rom" title="Rom">römischen</a> Ritterstandes (<a href="Latein" title="Latein">lateinisch</a>: <a href="Eques" title="Eques"><i>ordo equester</i></a>) und enger Freund (lateinisch: <a href="Amicitia" title="Amicitia"><i>amicus</i></a>) des Politikers <a href="Gaius_Sempronius_Gracchus" title="Gaius Sempronius Gracchus">Gaius Sempronius Gracchus</a>.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Werk_und_Leben">Werk und Leben</h2></div>
<p>Über Marcus Pomponius ist wenig bekannt. In der überlieferten antiken Literatur wird er stets als Freund des Gaius Gracchus genannt. Ihm ist eine, wie <a href="Michael_von_Albrecht" title="Michael von Albrecht">Michael von Albrecht</a> vermutet<sup id="cite_ref-1" class="reference"><a href="#cite_note-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>, <a href="Annalen#Etymologie" title="Annalen">annalistische</a> Schrift (<i>Ad Pomponium</i>) des Gaius Gracchus über das Lebenswerk seines Bruders <a href="Tiberius_Sempronius_Gracchus" title="Tiberius Sempronius Gracchus">Tiberius Sempronius Gracchus</a> gewidmet, die <a href="Cicero" class="mw-redirect" title="Cicero">Cicero</a> in <i><a href="De_divinatione" title="De divinatione">De divinatione</a></i> erwähnt.<sup id="cite_ref-2" class="reference"><a href="#cite_note-2"><span class="cite-bracket">[</span>2<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Zur Freundschaft<sup id="cite_ref-3" class="reference"><a href="#cite_note-3"><span class="cite-bracket">[</span>3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> des Marcus Pomponius gehörte auch die praktische politische Unterstützung des Gaius Gracchus. Als Beispiel treuer Freundschaft hoben zwei antike Autoren sein Verhalten 121 v. Chr. am letzten Tag von Gracchus’ Kampf für Reformen hervor. Bei Velleius Paterculus heißt es: „Quo die singularis Pomponii equitis Romani in Gracchum fides fuit, qui more Coclitis sustentatis in ponte hostibus eius, gladio se transfixit.“ (deutsch: „An diesem Tag ereignete sich ein einzigartiges Beispiel an Treue des römischen Ritters Pomponius gegenüber Gracchus, der nach Art des <a href="Horatius_Cocles" title="Horatius Cocles">Horatius Cocles</a> nach dem Aufhalten des Gegners auf der Brücke sich mit dem Schwert tötete.“)<sup id="cite_ref-4" class="reference"><a href="#cite_note-4"><span class="cite-bracket">[</span>4<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-:0_5-0" class="reference"><a href="#cite_note-:0-5"><span class="cite-bracket">[</span>5<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<p><a href="Valerius_Maximus" title="Valerius Maximus">Valerius Maximus</a> schreibt ähnlich von „kräftigen Beispielen einer standhaften Freundschaft, <i>robusta constantis amicitiae exempla</i>“.<sup id="cite_ref-:2_6-0" class="reference"><a href="#cite_note-:2-6"><span class="cite-bracket">[</span>6<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Er hebt allerdings zwei <i>amici</i> hervor. Pomponius und Laetorius schützten Gracchus beim Angriff der consularischen Truppen mit ihrem Körper und ermöglichten durch ihren todesmutigen Widerstand an der <i><a href="Porta_Trigemina" title="Porta Trigemina">porta Trigemina</a></i> (Pomponius) und am <a href="Pons_Sublicius" title="Pons Sublicius"><i>pons sublicius</i></a> (Laetorius) Gracchus die Flucht über die Brücke auf die andere <a href="Tiber" title="Tiber">Tiber</a>-Seite.<sup id="cite_ref-:2_6-1" class="reference"><a href="#cite_note-:2-6"><span class="cite-bracket">[</span>6<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Catherine Hoggarth weist darauf hin, dass beider Leben im Unterschied zu Horatius Cocles „nicht für das kollektive Wohl der <i>res publica</i>, sondern für <i>amicitia</i> geopfert“<sup id="cite_ref-7" class="reference"><a href="#cite_note-7"><span class="cite-bracket">[</span>7<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> wurde.
</p><p>Weitere Quellen und Informationen ergänzen diesen Bericht. Am letzten Tag des Kampfes hatten sich <a href="Marcus_Fulvius_Flaccus_(Konsul_125_v._Chr.)" title="Marcus Fulvius Flaccus (Konsul 125 v. Chr.)">Marcus Fulvius Flaccus</a>, Gracchus und ihre Anhänger auf den <a href="Aventin" title="Aventin">Aventin</a>, „das alte Zentrum der <a href="Plebs" class="mw-redirect" title="Plebs">Plebs</a>“,<sup id="cite_ref-8" class="reference"><a href="#cite_note-8"><span class="cite-bracket">[</span>8<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> in den <a href="Diana" title="Diana">Diana</a>-Tempel zurückgezogen, konnten aber den überlegenen militärischen Verbänden des <a href="R%C3%B6mischer_Senat" title="Römischer Senat">Senats</a>, die sogar über kretische Bogenschützen<sup id="cite_ref-9" class="reference"><a href="#cite_note-9"><span class="cite-bracket">[</span>9<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> verfügten, keinen Widerstand entgegensetzen.<sup id="cite_ref-10" class="reference"><a href="#cite_note-10"><span class="cite-bracket">[</span>10<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Gracchus flüchtete, begleitet von seinen engsten Freunden, in den benachbarten <a href="Minerva" title="Minerva">Minerva</a>-Tempel. Dort wollte er Suizid begehen, wurde aber von Pomponius und Laetorius<sup id="cite_ref-11" class="reference"><a href="#cite_note-11"><span class="cite-bracket">[</span>11<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> daran gehindert.<sup id="cite_ref-:3_12-0" class="reference"><a href="#cite_note-:3-12"><span class="cite-bracket">[</span>12<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Die beiden versuchten, mit ihm den Aventin hinab zum Tiber auf dem <i>Clivus Publicius</i><sup id="cite_ref-:1_13-0" class="reference"><a href="#cite_note-:1-13"><span class="cite-bracket">[</span>13<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Richtung <i>porta Trigemina</i> zum <i>pons sublicius</i> zu entkommen.<sup id="cite_ref-14" class="reference"><a href="#cite_note-14"><span class="cite-bracket">[</span>14<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Um Gracchus Zeit zur Überquerung des Tiber zu verschaffen, stellten sich Pomponius bei der <i>porta Trigemina</i>,<sup id="cite_ref-15" class="reference"><a href="#cite_note-15"><span class="cite-bracket">[</span>15<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Laetorius am Brückenanfang den überlegenen Verfolgern entgegen.<sup id="cite_ref-16" class="reference"><a href="#cite_note-16"><span class="cite-bracket">[</span>16<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
Beide fanden mit weiteren 250 Anhängern des Gaius Gracchus an diesem Tag den Tod.<sup id="cite_ref-:0_5-1" class="reference"><a href="#cite_note-:0-5"><span class="cite-bracket">[</span>5<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-17" class="reference"><a href="#cite_note-17"><span class="cite-bracket">[</span>17<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Gracchus gelangte zwar ans andere Tiber-Ufer, aber suchte angesichts der aussichtslosen Lage mit Hilfe eines Sklaven den Tod.<sup id="cite_ref-18" class="reference"><a href="#cite_note-18"><span class="cite-bracket">[</span>18<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-19" class="reference"><a href="#cite_note-19"><span class="cite-bracket">[</span>19<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p><p>Vielleicht ist Marcus Pomponius identisch mit dem bei Valerius Maximus erwähnten Autor Pomponius Rufus.<sup id="cite_ref-20" class="reference"><a href="#cite_note-20"><span class="cite-bracket">[</span>20<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-:3_12-1" class="reference"><a href="#cite_note-:3-12"><span class="cite-bracket">[</span>12<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Antike_Quellen_(Auswahl)"><span id="Antike_Quellen_.28Auswahl.29"></span>Antike Quellen (Auswahl)</h2></div>
<p>Im Buch <i>From the Gracchi to Sulla</i> von David L. Stockton gibt es ein Kapitel zur Quellenkritik.<sup id="cite_ref-21" class="reference"><a href="#cite_note-21"><span class="cite-bracket">[</span>21<span class="cite-bracket">]</span></a></sup>
</p>
<ul><li><a href="Marcus_Tullius_Cicero" title="Marcus Tullius Cicero">Marcus Tullius Cicero</a>: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.lateinlex.de/?call=Puc&permalink=Cic_philos_div_1_18"><i>De divinatione</i> 1,36</a>; <a rel="nofollow" class="external text" href="https://www.lateinlex.de/?call=Puc&permalink=Cic_philos_div_2_29">2, 62</a>.</li>
<li><a href="Velleius_Paterculus" title="Velleius Paterculus">Velleius Paterculus</a>: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://penelope.uchicago.edu/Thayer/L/Roman/Texts/Velleius_Paterculus/2A*.html"><i>Historia Romana</i> 2,6,6.</a></li>
<li><a href="Valerius_Maximus" title="Valerius Maximus">Valerius Maximus</a>: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://penelope.uchicago.edu/Thayer/L/Roman/Texts/Valerius_Maximus/4*.html"><i>Facta ac dicta memorabilia</i> 4,7,2</a>.</li>
<li><a href="Plutarch" title="Plutarch">Plutarch</a>: <a rel="nofollow" class="external text" href="http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Plutarch/Lives/Caius_Gracchus*.html"><i>Gaius Gracchus</i> 16,17.</a></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Literatur">Literatur</h2></div>
<ul><li><a href="Hans_Georg_Gundel" title="Hans Georg Gundel">Hans Georg Gundel</a>: <i>Pomponius 24.</i> In: <i><a href="Paulys_Realencyclop%C3%A4die_der_classischen_Altertumswissenschaft" title="Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft">Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft</a></i> (RE). Band XXI,2, Stuttgart 1952, Sp. 2332 f. (<a rel="nofollow" class="external text" href="https://elexikon.ch/RE/XXI,2_2333.png">Digitalisat</a>).</li>
<li><a href="Karl-Ludwig_Elvers" title="Karl-Ludwig Elvers">Karl-Ludwig Elvers</a>: <i>Pomponius I,3.</i> In: <i><a href="Der_Neue_Pauly" title="Der Neue Pauly">Der Neue Pauly</a></i> (DNP). Band 10, Metzler, Stuttgart 2001, ISBN 3-476-01480-0, Sp. 118 (<a rel="nofollow" class="external text" href="https://archive.org/details/der-neue-pauly-addition/DNP%201996-2008/DNP%2010%20%282001%29%20Pol-Sal/page/n33/mode/2up">Digitalisat</a>).</li>
<li>Christopher Pelling: <i>Roman biography</i>. In: <i>Oxford Classical Dictionary</i>. Oxford University Press, Oxford 2015 (<a href="https://doi.org/10.1093/acrefore/9780199381135.013.1105" class="extiw external" title="doi:10.1093/acrefore/9780199381135.013.1105">doi:10.1093/acrefore/9780199381135.013.1105</a>).</li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Einzelnachweise">Einzelnachweise</h2></div>
<div class="mw-references-wrap mw-references-columns"><ol class="references">
<li id="cite_note-1"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-1">↑</a></span> <span class="reference-text">Michael von Albrecht: <cite style="font-style:italic">Geschichte der römischen Literatur. Von Andronicus bis Boethius</cite>. 2., verbesserte und erweiterte Auflage. <span style="white-space:nowrap">Nr.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>1</span>. K. G. Saur, München, New Providence, London, Paris 1994, ISBN 3-598-11198-3, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>306</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Marcus+Pomponius&rft.au=Michael+von+Albrecht&rft.btitle=Geschichte+der+r%C3%B6mischen+Literatur.+Von+Andronicus+bis+Boethius&rft.date=1994&rft.edition=2.%2C+verbesserte+und+erweiterte&rft.genre=book&rft.isbn=3598111983&rft.issue=1&rft.pages=306&rft.place=M%C3%BCnchen%2C+New+Providence%2C+London%2C+Paris&rft.pub=K.+G.+Saur" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-2"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-2">↑</a></span> <span class="reference-text">Marcus Tullius Cicero: <i>De divinatione</i> 2,62.</span>
</li>
<li id="cite_note-3"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-3">↑</a></span> <span class="reference-text"><a href="Karl_Johannes_Neumann" title="Karl Johannes Neumann">Karl Johannes Neumann</a>: <i><a href="https://de.wikisource.org/wiki/RE:Amicus_2" class="extiw external" title="s:RE:Amicus 2">Amicus 2</a>.</i> In: <i><a href="Paulys_Realencyclop%C3%A4die_der_classischen_Altertumswissenschaft" title="Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft">Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft</a></i> (RE). Band I,2, Stuttgart 1894, Sp. 1831 f.</span>
</li>
<li id="cite_note-4"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-4">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Velleius Paterculus: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://penelope.uchicago.edu/Thayer/L/Roman/Texts/Velleius_Paterculus/2A*.html"><i>Historia Romana.</i></a> II,6,6.<span class="Abrufdatum"> Abgerufen am 17. Februar 2024</span> (Latein).</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AMarcus+Pomponius&rft.title=Historia+Romana&rft.description=Historia+Romana&rft.identifier=https%3A%2F%2Fpenelope.uchicago.edu%2FThayer%2FL%2FRoman%2FTexts%2FVelleius_Paterculus%2F2A%2A.html&rft.creator=Velleius+Paterculus&rft.language=la"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-:0-5"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-:0_5-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-:0_5-1">b</a></sup></span> <span class="reference-text">Kein Selbstmord bei Valerius Maximus: <i>Facta et dicta memorabilia</i> IV 7,2; Plutarch: <i>Gaius Gracchus</i> 16,17; Aurelius Victor: <i>Liber de viris illustribus</i> 65,5.</span>
</li>
<li id="cite_note-:2-6"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-:2_6-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-:2_6-1">b</a></sup></span> <span class="reference-text"><a href="Valerius_Maximus" title="Valerius Maximus">Valerius Maximus</a>: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://penelope.uchicago.edu/Thayer/L/Roman/Texts/Valerius_Maximus/4*.html"><i>Facta ac dicta memorabilia</i> IV 7,2</a>. </span>
</li>
<li id="cite_note-7"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-7">↑</a></span> <span class="reference-text"><span class="cite">Catherine Hoggarth: <a rel="nofollow" class="external text" href="https://kar.kent.ac.uk/80331"><i>Bridging the Tiber: Movement, Space and Experience.</i></a> University of Kent, 2019, <span style="white-space:nowrap;">S. 164</span>,<span class="Abrufdatum"> abgerufen am 18. Februar 2024</span>.</span><span style="display: none;" class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Adc&rfr_id=info%3Asid%2Fde.wikipedia.org%3AMarcus+Pomponius&rft.title=Bridging+the+Tiber%3A+Movement%2C+Space+and+Experience&rft.description=Bridging+the+Tiber%3A+Movement%2C+Space+and+Experience&rft.identifier=https%3A%2F%2Fkar.kent.ac.uk%2F80331&rft.creator=Catherine+Hoggarth&rft.publisher=University+of+Kent&rft.date=2019"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-8"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-8">↑</a></span> <span class="reference-text">Karl Christ: <cite style="font-style:italic">Krise und Untergang der römischen Republik</cite>. 4., durchgesehene und aktualisierte Auflage. WBG, Darmstadt 2000, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>144</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Marcus+Pomponius&rft.au=Karl+Christ&rft.btitle=Krise+und+Untergang+der+r%C3%B6mischen+Republik&rft.date=2000&rft.edition=4.%2C+durchgesehene+und+aktualisierte&rft.genre=book&rft.pages=144&rft.place=Darmstadt&rft.pub=WBG" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-9"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-9">↑</a></span> <span class="reference-text">Bernhard Linke: <cite style="font-style:italic">Die römische Republik von den Gracchen bis Sulla</cite>. In: Kai Brodersen (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">Geschichte kompakt-Antike</cite>. WBG, Darmstadt 2005, ISBN 3-534-15498-3, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>61</span>: „Die schnelle Bereitstellung von kretischen Bogenschützen durch den Konsul <a href="Lucius_Opimius" title="Lucius Opimius">Lucius Opimius</a> spricht in jedem Fall für eine lang geplante Aktion.“<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Marcus+Pomponius&rft.atitle=Die+r%C3%B6mische+Republik+von+den+Gracchen+bis+Sulla&rft.au=Bernhard+Linke&rft.btitle=Geschichte+kompakt-Antike&rft.date=2005&rft.genre=book&rft.isbn=3534154983&rft.pages=61&rft.place=Darmstadt&rft.pub=WBG" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-10"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-10">↑</a></span> <span class="reference-text">Howard Hayes Scullard: <cite style="font-style:italic">From the Gracchi to Nero. A History of Rome 133 BC to AD 68</cite>. Routledge, London 2021, ISBN 978-0-415-58488-3, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>53</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Marcus+Pomponius&rft.au=Howard+Hayes+Scullard&rft.btitle=From+the+Gracchi+to+Nero.+A+History+of+Rome+133+BC+to+AD+68&rft.date=2021&rft.genre=book&rft.isbn=9780415584883&rft.pages=53&rft.place=London&rft.pub=Routledge" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-11"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-11">↑</a></span> <span class="reference-text">Licinius bei Plutarch: <i>Gaius Gracchus 16.</i> Praetorius bei Aurelius Victor: <i>Liber de viris illustribus</i> 65. </span>
</li>
<li id="cite_note-:3-12"><span class="mw-cite-backlink">↑ <sup><a href="#cite_ref-:3_12-0">a</a></sup> <sup><a href="#cite_ref-:3_12-1">b</a></sup></span> <span class="reference-text"><a href="Hans_Georg_Gundel" title="Hans Georg Gundel">Hans Georg Gundel</a>: <i>Pomponius 24.</i> In: <i><a href="Paulys_Realencyclop%C3%A4die_der_classischen_Altertumswissenschaft" title="Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft">Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft</a></i> (RE). Band XXI,2, Stuttgart 1952, Sp. 2332 f. (<a rel="nofollow" class="external text" href="https://elexikon.ch/RE/XXI,2_2333.png">Digitalisat</a>).</span>
</li>
<li id="cite_note-:1-13"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-:1_13-0">↑</a></span> <span class="reference-text"><a href="Richard_F%C3%B6rtsch" title="Richard Förtsch">Richard Förtsch</a>: <i>Clivus Publicius.</i> In: <i><a href="Der_Neue_Pauly" title="Der Neue Pauly">Der Neue Pauly</a></i> (DNP). Band 3, Metzler, Stuttgart 1997, ISBN 3-476-01473-8, Sp. 35.</span>
</li>
<li id="cite_note-14"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-14">↑</a></span> <span class="reference-text">Aurelius Victor: <i>De viris illustribus</i> 65.</span>
</li>
<li id="cite_note-15"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-15">↑</a></span> <span class="reference-text">Valerius Maximus: <i>Facta et dicta memorabilia</i> IV 7,2; Aurelius Victor: <i>Liber de viris illustribus</i> 65,5. Porta Trigemina: Velleius Paterculus: <i>Historia Romana</i> IV 7,2.</span>
</li>
<li id="cite_note-16"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-16">↑</a></span> <span class="reference-text">Plutarch: <i>Gaius Gracchus</i> 17,1. Plutarch stellt beide <i>amici</i> an die Brücke.</span>
</li>
<li id="cite_note-17"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-17">↑</a></span> <span class="reference-text">Plutarch: <i>Gaius Grachus</i> 18, 1.; Appian: <i>Historia Romana</i> 117.; Valerius Maximus: <i>Facta ac dicta memorabilia</i> II 6, 6.; Velleius Paterculus: <i>Historia Romana</i> IV 7,3; Orosius: <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.thelatinlibrary.com/orosius/orosius5.shtml#12"><i>Historia adversum paganos</i> V,12,9f.</a>; Aurelius Victor: <i>De viris illustribus</i> 65, 5.</span>
</li>
<li id="cite_note-18"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-18">↑</a></span> <span class="reference-text"><a href="Ernst_Baltrusch" title="Ernst Baltrusch">Ernst Baltrusch</a>: <cite style="font-style:italic">Caesar und Pompeius</cite>. In: Kai Brodersen (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">Geschichte kompakt-Antike</cite>. WBG, Darmstadt 2004, ISBN 3-534-16490-3, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>7</span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Marcus+Pomponius&rft.atitle=Caesar+und+Pompeius&rft.au=Ernst+Baltrusch&rft.btitle=Geschichte+kompakt-Antike&rft.date=2004&rft.genre=book&rft.isbn=3534164903&rft.pages=7&rft.place=Darmstadt&rft.pub=WBG" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-19"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-19">↑</a></span> <span class="reference-text">Bernhard Linke: <cite style="font-style:italic">Die römische Republik von den Gracchen bis Sulla</cite>. In: Kai Brodersen (Hrsg.): <cite style="font-style:italic">Geschichte kompakt-Antike</cite>. WBG, Darmstadt 2005, ISBN 3-534-15498-3, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>61<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>f</span>. „Im streng befriedeten Binnenraum der Politik kam es zum ersten Mal zum Einsatz regulärer Truppen, und die Gewaltausübung wurde sogar durch einen Senatsbeschluss legitimiert.“<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Marcus+Pomponius&rft.atitle=Die+r%C3%B6mische+Republik+von+den+Gracchen+bis+Sulla&rft.au=Bernhard+Linke&rft.btitle=Geschichte+kompakt-Antike&rft.date=2005&rft.genre=book&rft.isbn=3534154983&rft.pages=61f.&rft.place=Darmstadt&rft.pub=WBG" style="display:none"> </span></span>
</li>
<li id="cite_note-20"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-20">↑</a></span> <span class="reference-text">Valerius Maximus: <i>Memorabilia</i> IV,4, pr.</span>
</li>
<li id="cite_note-21"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-21">↑</a></span> <span class="reference-text">David L. Stockton: <cite style="font-style:italic">From the Gracchi to Sulla. Sources for Roman History, 133-80 BC</cite>. 2. Auflage. Cambridge University Press, Cambridge 2023, ISBN 978-1-00-938305-9, <span style="white-space:nowrap">S.<span style="display:inline-block;width:.2em"> </span>1–3, 8–12</span>, <a href="Digital_Object_Identifier" title="Digital Object Identifier">doi</a>:<span class="uri-handle" style="white-space:nowrap"><a rel="nofollow" class="external text" href="https://doi.org/10.1017/9781009383042">10.1017/9781009383042</a></span>.<span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook&rfr_id=info:sid/de.wikipedia.org:Marcus+Pomponius&rft.au=David+L.+Stockton&rft.btitle=From+the+Gracchi+to+Sulla.+Sources+for+Roman+History%2C+133-80+BC&rft.date=2023&rft.doi=10.1017%2F9781009383042&rft.edition=2.&rft.genre=book&rft.isbn=9781009383059&rft.pages=1-3%2C+8-12&rft.place=Cambridge&rft.pub=Cambridge+University+Press" style="display:none"> </span></span>
</li>
</ol></div>
<div class="hintergrundfarbe1 rahmenfarbe1 navigation-not-searchable normdaten-typ-p" style="border-style: solid; border-width: 1px; clear: left; margin-bottom:1em; margin-top:1em; padding: 0.25em; overflow: hidden; word-break: break-word; word-wrap: break-word;" id="normdaten">
<div style="display: table-cell; vertical-align: middle; width: 100%;">
<div>
Normdaten (Person): </div>
</div></div>
</div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
Dieser Artikel wurde von <a class="external text" title="Zuletzt bearbeitet am 2024-12-21" href="https://de.wikipedia.org/wiki/?title=Marcus_Pomponius&oldid=251429641">Wikipedia</a> herausgegeben. Der Text ist unter <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.de">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a> verfügbar, sofern nicht anders angegeben. Für die Mediendateien können zusätzliche Bedingungen gelten.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
</div>
</main>
</div>
</div>
</div>
<script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>
</body></html>